Strzeżony ośrodek dla cudzoziemców 2026: kiedy i na jak długo

Prawnicy zwracają uwagę na przesłanki przedłużenia ponad sześć miesięcy, bo to one decydują o najdłuższych pobytach. Przedłużenie jest możliwe tylko wtedy, gdy istnieje uzasadnione przypuszczenie, że okres wykonania decyzji o powrocie ulegnie przedłużeniu, i jednocześnie zachodzi jedna z dwóch okoliczności: cudzoziemiec nie współpracuje z organem Straży Granicznej w zakresie wykonania decyzji albo wykonanie jest tymczasowo niemożliwe z powodu opóźnień w uzyskaniu dokumentów od państw trzecich. Pierwsza przesłanka zależy od zachowania cudzoziemca, druga w ogóle od niego nie zależy.

Podstawa prawna: art. 403 ust. 1, 3, 3a i 3b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. 2025, poz. 1079 – tekst jednolity).

Prawnicy wskazują na przepis, który daje realne narzędzie. Postanowienie o zwolnieniu wydaje organ Straży Granicznej niezwłocznie, z urzędu lub na wniosek cudzoziemca. Oznacza to, że sam cudzoziemiec może złożyć wniosek o zwolnienie, nie czekając, aż urząd zauważy zmianę okoliczności. Co więcej, rozpatrując taki wniosek oraz przed zwolnieniem z urzędu w części przypadków, organ ma obowiązek ocenić konieczność zastosowania środków łagodniejszych zamiast dalszej detencji.

Podstawa prawna: art. 406 ust. 1 i 1a w związku z art. 398 ust. 2 i art. 400 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. 2025, poz. 1079 – tekst jednolity).

Sąd wydaje postanowienie po wysłuchaniu cudzoziemca. To twoja jedyna okazja, żeby przedstawić okoliczności osobiste: stan zdrowia, sytuację rodzinną, adres zamieszkania w Polsce, źródło utrzymania.

Zamiast ogólnego „proszę mnie nie zamykać” wskaż, który z czterech środków jesteś w stanie wykonać: gotowość zgłaszania się do SG, możliwość wpłaty zabezpieczenia, oddanie paszportu, stały adres zamieszkania.

Jeżeli detencja groziłaby twojemu życiu lub zdrowiu albo byłeś poddany przemocy, powiedz o tym wprost i przedstaw dokumentację medyczną, jeśli ją masz. Ustawa formułuje tu zakaz, a nie uznaniowość.

Nie czekaj na koniec okresu z postanowienia. Gdy zmienią się okoliczności, złóż wniosek o zwolnienie do organu Straży Granicznej, któremu podlega ośrodek. Organ ma obowiązek ocenić wtedy także środki łagodniejsze.

Każde przedłużenie wymaga osobnego postanowienia na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. Notuj daty. Przy zbliżaniu się do granicy 6 miesięcy sprawdź, czy w ogóle zachodzi któraś z dwóch przesłanek przedłużenia.

Najważniejsze, co trzeba wiedzieć:

Jeżeli sprawa dotyczy ciebie albo kogoś bliskiego, zapamiętaj jedno zdanie: sąd ma obowiązek wysłuchać cudzoziemca przed wydaniem postanowienia. To moment, w którym możesz wskazać konkretny środek łagodniejszy zamiast ośrodka i przedstawić okoliczności zdrowotne. A po umieszczeniu nie czekaj bezczynnie: wniosek o zwolnienie możesz złożyć sam, w każdej chwili, gdy zmienią się okoliczności.