Mały ZUS plus dla przedsiębiorców – kto może z niego skorzystać ?

Denys Tatarov

12 lutego 2026, 17:25
Data aktualizacji: 23 lutego 2026, 16:25

Podziel się Facebook X / Twitter Telegram

Komentarze 0

Mężczyzna biznesmen stoi na ulicy w Warszawie

Jeśli choć raz próbowałeś czytać oficjalne wyjaśnienia na stronie ZUS, to wiesz: zrozumienie ich logiki jest czasem trudniejsze niż nauka języka chińskiego. Zwłaszcza gdy mowa o Małym ZUS-ie Plus i tajemniczej zasadzie „36 miesięcy w cyklu 60”. Brzmi jak zadanie z matematyki wyższej, prawda? Postanowiłem przetłumaczyć te biurokratyczne rebusy na ludzki język. Dziś rozbierzemy na czynniki pierwsze, kiedy dokładnie zaczyna się i kończy Twoja ulga, jak nie pogubić się w kalendarzu i co zrobić, gdy okres preferencyjny minie, aby Twój biznes nie wyszedł na minus.

Spis treści

Czym jest Mały ZUS Plus i komu się opłaca?

Mały ZUS Plus to ulgowy system składek ubezpieczeniowych dla JDG (jednoosobowych działalności gospodarczych), które mają niewielki dochód. Składki zależą od dochodu z ubiegłego roku, a nie od standardowego ryczałtu ZUS.

Główne zalety:

Obniżenie miesięcznego obciążenia na starcie lub w słabszych miesiącach.
Elastyczność: podstawa liczona od dochodu, a nie jednakowa dla wszystkich.
Legalność i przejrzystość – bez szarych stref.

Komu Mały ZUS Plus pasuje najlepiej

Prawo do Małego ZUS-u Plus mają przedsiębiorcy, których roczny przychód za poprzedni rok kalendarzowy nie przekracza ustalonego limitu.

W praktyce jest to 120 000 złotych przychodu rocznie – właśnie od tej cyfry wychodzi ZUS.

Komu się nie opłaca

przedsiębiorcom z wysokim dochodem – oszczędności prawie nie ma;
tym, którzy zbliżają się do limitów (przychód/dni prowadzenia biznesu);
jeśli ważne są wysokie przyszłe świadczenia (emerytura/zasiłki) – składki są niższe, co na to wpływa.

Warunki i wymagania do korzystania z Małego ZUS Plus

Limit rocznego przychodu (aktualna kwota na 2026 rok)

Głównym filtrem jest przychód za ubiegły rok kalendarzowy. Dla Małego ZUS-u Plus w 2026 roku nie może on przekraczać 120 000 złotych.

Mały ZUS Plus dostępny jest tylko dla JDG (jednoosobowa działalność gospodarcza).

Nie pasuje, jeśli:

prowadzisz Sp. z o.o.;
działasz w ramach spółki jawnej / komandytowej;
prowadzisz biznes w innej formie niż jednoosobowa działalność.

👉 Czytaj także:
UKR do 2026: komu teraz będą przyznawać 800+ na nowych zasadach?

Aby wejść do systemu, musisz:

prowadzić JDG przez minimum 60 dni w roku poprzednim;
nie korzystać z Małego ZUS-u Plus dłużej niż 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy.

Czy można łączyć z innymi formami zatrudnienia

Tak, można i jest to normalna praktyka. Ale jest niuans, który zawsze sprawdzam oddzielnie: jeśli z umowy o pracę płacisz już pełny ZUS (zarabiasz co najmniej minimalną krajową) – realna korzyść z Małego ZUS-u Plus może być minimalna lub zerowa (płacisz wtedy tylko składkę zdrowotną, a składki społeczne z JDG są dobrowolne/nieobowiązkowe).

Jak obliczane są składki w systemie Mały ZUS Plus?

Od czego zależy wysokość składek w Małym ZUS Plus

ZUS bierze roczny dochód, przelicza go na średnią miesięczną i z tego wyprowadza podstawę wymiaru składek.

Istnieją sztywne ramy, poniżej i powyżej których nie można wyjść:

minimum – podstawa nie niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia;
maksimum – podstawa nie wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.

Nawet jeśli dochód jest bardzo mały, poniżej minimum ZUS nie zejdziesz. I odwrotnie – przy dobrym dochodzie Mały ZUS Plus po prostu przestaje być opłacalny.

Formuła obliczania dochodu za rok ubiegły

Co ZUS uważa za dochód:Bierze się kwotę: dochód = przychód – koszty, która jest wskazana w Twoim rocznym zeznaniu podatkowym (PIT). Krótko mówiąc: ZUS orientuje się na tę samą liczbę co urząd skarbowy.

Jak uwzględniane są koszty:Uwzględniane są realne, zadeklarowane koszty uzyskania przychodu:

wynajem;
sprzęt;
usługi;
transport;
księgowość itp.

Ważne: im więcej kosztów wykazałeś – tym niższy dochód – tym niższa podstawa ZUS.

Praktyczny przykład obliczania składek Mały ZUS Plus

Aby zrozumieć, czy Mały ZUS Plus się opłaca, zawsze trzeba liczyć na konkretnych liczbach. Przeanalizuję typowy przykład, który najczęściej spotyka się w praktyce.

Dane wyjściowe:

forma biznesu: JDG
prawo do Małego ZUS-u Plus: jest
roczny dochód za ubiegły rok: 48 000 złotych

Krok 1. Określamy średniomiesięczny dochód
ZUS dzieli dochód przez liczbę dni prowadzenia działalności i mnoży przez 30 (uproszczony schemat myślowy: 48 000 zł / 12 = 4000 zł/mies.).
Następnie od tej kwoty wylicza się podstawę (współczynnik 0,5). Podstawa wynosi więc ok. 2000 zł.

Krok 2. Porównujemy składki: zwykły ZUS vs Mały ZUS Plus

Wariant	Składki społeczne ZUS*
Zwykły (Duży) ZUS	~1 600–1 750 złotych
Mały ZUS Plus	~650–750 złotych

Ważny niuans, który często umyka:

Mały ZUS Plus obniża tylko składki społeczne. Składka zdrowotna jest liczona oddzielnie (zależnie od formy opodatkowania) i nie zależy bezpośrednio od ulgi Mały ZUS Plus.

Jak przejść na Mały ZUS Plus: instrukcja krok po kroku

Terminy składania wniosków o Mały ZUS Plus

Aby korzystać z Małego ZUS-u Plus w 2026 roku, zgłoszenie należy wysłać do 31 stycznia 2026 przez PUE ZUS z odpowiednim kodem ubezpieczenia.

Jeśli JDG już funkcjonowała i termin został przegapiony, trzeba płacić „zwykły” (duży) ZUS do końca roku.

Wyjątek: nowe wznowienie lub rozpoczęcie (po spełnieniu warunków) JDG w trakcie roku – wtedy termin liczy się od daty startu/wznowienia (7 dni).

Jeśli termin minął:

Mały ZUS Plus w tym roku jest niedostępny;
płacisz standardowe składki;
możesz zgłosić się w przyszłym roku do 31 stycznia.

Ważne: termin jest sztywny, ZUS nie przyjmuje tłumaczeń o zapominalstwie.

Niezbędne dokumenty i formalności dla Małego ZUS-u Plus

Przejście na Mały ZUS Plus nie jest trudne, ale to właśnie na tym etapie przedsiębiorcy najczęściej popełniają błędy. Poniżej przedstawiam schemat działania, z którego sam korzystam i który polecam, aby ZUS przyjął wszystko za pierwszym razem.

Jakie formularze trzeba złożyć

Zestaw dokumentów jest standardowy, ważna jest tylko kolejność ich wysyłania.

1. ZUS ZWUA – wyrejestrowanie z poprzedniego ubezpieczeniaSkładasz, jeśli przechodzisz ze zwykłego ZUS-u na Mały ZUS Plus. Tym formularzem zamykasz stary kod ubezpieczenia (np. 05 10).

Oficjalny formularz ZUS ZWUA

2. ZUS ZUA lub ZUS ZZA – zgłoszenie do Małego ZUS-u PlusZaraz po ZWUA składasz nowe zgłoszenie, już z kodem Mały ZUS Plus (zazwyczaj zaczyna się od 05 90).

ZUS ZUA – jeśli płacisz pełny pakiet składek;
ZUS ZZA – jeśli płacisz tylko składkę zdrowotną (rzadziej w tym przypadku, np. przy etacie).

Formularz ZUA

3. ZUS RCA – raport miesięczny (oraz DRA cz. II)To formularz, w którym co miesiąc wykazujesz podstawę wymiaru składek. Przy pierwszym zgłoszeniu musisz też złożyć ZUS DRA cz. II (lub RCA cz. II), aby wykazać dochód za rok ubiegły. Bez tego system nie „zobaczy”, od jakiej kwoty liczysz składki.

Formularz ZUS RCA

👉 Przeczytaj także:
Bezpłatna pomoc prawna dla Ukraińców w Polsce – gdzie ją uzyskać i kto ma do niej prawo

Krótko schemat wygląda tak: ZWUA (wyrejestrowanie) → ZUA (zgłoszenie z kodem 05 90) + DRA cz. II (wykazanie dochodu) → dalej co miesiąc DRA/RCA.

Gdzie składać dokumenty

Jedyny słuszny i bezpieczny wariant w 2026 roku to online przez PUE ZUS (eZUS).

PUE ZUS (oficjalny portal): https://www.zus.pl/ezus/logowanie

Jak wypełnić wniosek poprawnie

Przejście na Mały ZUS Plus odbywa się w pełni online i nie wymaga wizyt w urzędzie, jeśli zachowasz odpowiednią kolejność.

Krok 1. Sprawdzasz prawo do Małego ZUS-u Plus
Upewnij się, że: przychód za zeszły rok był w limicie (120 tys. zł); działalność prowadzona min. 60 dni; forma to JDG.

Krok 2. Zamykasz stare ubezpieczenie
Składasz ZUS ZWUA – wyrejestrowujesz się ze starego kodu (np. 05 10 00).

Krok 3. Rejestrujesz się do Małego ZUS-u Plus
Składasz: ZUS ZUA (z kodem 05 90 00).
Kod ubezpieczenia musi odpowiadać Małemu ZUS-owi Plus, inaczej system automatycznie naliczy zwykły ZUS.

Krok 4. Potwierdzasz podstawę (deklarujesz dochód)
W komplecie rozliczeniowym za styczeń (składanym w lutym) musisz dołączyć ZUS DRA cz. II lub RCA cz. II, gdzie wpisujesz przychód i dochód za rok ubiegły. To kluczowy moment!

Potwierdzenie od ZUSZawsze sprawdzam trzy punkty:

na PUE ZUS widać nowy kod ubezpieczenia;
kwoty składek są niższe niż standardowy ZUS;
nie ma automatycznych przypisów zaległości.

Jeśli po 1–2 tygodniach ZUS nadal nalicza zwykłe składki – znaczy, że gdzieś jest błąd (zazwyczaj brak DRA cz. II). Trzeba to poprawić od razu.

Ile czasu można korzystać z Małego ZUS-u Plus?

Mały ZUS Plus to nie tryb bezterminowy, ale ulga z jasnym ograniczeniem czasowym.

Maksymalny okres korzystania z Małego ZUS-u Plus

Zgodnie z ustawą, Mały ZUS Plus można stosować przez maksymalnie 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy prowadzenia działalności.

Mówiąc prościej:

3 lata korzystasz z ulgi;
2 lata – płacisz zwykły ZUS (karencja);
i dopiero po tym cykl może zacząć się od nowa, jeśli znów spełnisz warunki dochodowe.

Oficjalne wyjaśnienie ZUS: zus.pl/dokumenty

Jak to wygląda w praktyce

Okres	Status
Miesiące 1–36	Mały ZUS Plus
Miesiące 37–60	Zwykły (Duży) ZUS
Po 60 miesiącach	Można znów przejść na Mały ZUS Plus (jeśli masz prawo)

Dlatego zawsze radzę samodzielnie notować miesiące wykorzystania, a nie liczyć na to, że ZUS „sam wszystko dobrze policzy”.

Czy można wrócić do Małego ZUS-u Plus po przerwie?

Tak, można, ale nie od razu. Powrót jest możliwy tylko jeśli:

minęło 60 miesięcy od rozpoczęcia pierwszego cyklu (lub masz „przerwę” w korzystaniu, która pozwala zmieścić się w limicie 36/60);
nie przekraczasz limitu przychodu (120 tys. zł);
biznes w sumie nie korzystał z ulgi dłużej niż 36 miesięcy w ciągu ostatnich 5 lat.

Ważny moment: przerwa na kilka miesięcy (np. zawieszenie) nie „zeruje” licznika. Liczą się wszystkie miesiące wykorzystania w ciągu ostatnich 5 lat kalendarzowych.

Co się dzieje po wyczerpaniu limitu?

Gdy minie 36 miesięcy:

musisz przejść na zwykły ZUS (złożyć ZWUA i ZUA z kodem 05 10);
zaczynasz płacić pełne składki społeczne.

Ważne zmiany w systemie Mały ZUS Plus w 2026 roku

W 2026 roku Małego ZUS-u Plus nie zlikwidowano, ale doprecyzowano zasady. Poniżej tylko to, co jest realnie ważne w praktyce.

Ważne aktualizacje przepisów

Główna zmiana to większa kontrola i mniej „automatyki”. ZUS aktywniej weryfikuje dane z urzędem skarbowym (KAS), więc błędy w zadeklarowanym dochodzie wychodzą teraz szybciej i boleśniej.

Co zmieniło się w limicie dochodu/podstawy

Choć limit przychodu (120 tys.) jest stały, to minimalna i maksymalna podstawa wymiaru składek jest powiązana z płacą minimalną. W 2026 roku próg minimalny znów wzrósł (bo wzrosła pensja minimalna), co oznacza, że nawet przy najniższym dochodzie składka minimalna będzie nieco wyższa niż rok temu.

Nowe zasady obliczania składek

Formuła pozostała ta sama logicznie, ale kontrole są surowsze:

ZUS porównuje dane ZUS ↔ PIT ↔ CEIDG;
błędy w podstawie prowadzą do korekt;
coraz częściej zdarzają się wezwania do zapłaty wyrównania wstecz.

Moja rada: przed wysyłką DRA cz. II zawsze sprawdzaj cyfry dochodu z księgową, a nie wpisuj ich „na oko”.

Zmiany w warunkach uczestnictwa

W 2026 roku szczególnie ważne jest:

nie łączyć Małego ZUS-u Plus z wykonywaniem pracy dla byłego pracodawcy (ten sam zakres);
nie przegapić terminu (styczeń decyduje o wszystkim).

Jak przeliczane są terminy korzystania

W 2026 roku ZUS ostatecznie uporządkował kwestię terminów.

Zasada ciągłości

Dla tych, którzy już byli na Małym ZUS-ie Plus:

wcześniej wykorzystane miesiące się sumują;
nie można „zacząć od zera” w 2026 roku, jeśli nie minęła karencja;
ZUS kontynuuje liczenie od miejsca, w którym skończyłeś.

Mówiąc prościej: jeśli wykorzystałeś np. 24 miesiące – zostało Ci tylko 12.

Co robić, gdy jesteś już w systemie

Moja praktyczna rada:

Sprawdź, ile miesięcy już wykorzystałeś (przez PUE ZUS lub u księgowej).
Oceń, czy warto wybierać pozostałe miesiące teraz, czy lepiej zostawić je na przyszłość (jeśli przewidujesz spadek dochodów).
Z wyprzedzeniem przelicz budżet na „duży ZUS” po zakończeniu ulgi.

Porównanie Małego ZUS-u Plus ze zwykłym ZUS-em

Aby zrozumieć, czy to się opłaca, warto spojrzeć na liczby.

Konkretne liczby oszczędności

W 2026 roku różnica jest nadal znacząca.
Na przykładzie przedsiębiorcy z umiarkowanym dochodem (ok. 48 000 zł dochodu rocznie):

Wskaźnik	Zwykły ZUS	Mały ZUS Plus
Składki społeczne miesięcznie*	~1 600–1 750 zł	~700–800 zł
Oszczędność miesięcznie	–	~900 zł
Oszczędność rocznie	–	~8 000–10 000 zł

* bez składki zdrowotnej

To nie jest stała kwota dla wszystkich, ale zasada proporcji przy średnim dochodzie. Im niższy dochód, tym większa oszczędność. Im wyższy – tym mniejsza różnica.

Kiedy Mały ZUS Plus się nie opłaca

Sytuacje, gdy przejście może być nieefektywne:

Gdy dochód zbliża się do progu, gdzie składka wyrównuje się z ryczałtem.
Jeśli główny zarobek to umowa o pracę (wtedy z JDG płacisz tylko zdrowotną, więc ulga na społeczne nic nie daje).
Po Uldze na Start lub ZUS Preferencyjnym (jeśli dochód wzrósł drastycznie).

Często zadawane pytania o Mały ZUS Plus

❓ Co zrobić, jeśli przychód przekroczył limit (120 tys.) w trakcie roku?Nic. Mały ZUS Plus obowiązuje do końca roku. Weryfikacja następuje po zakończeniu roku. Od stycznia kolejnego roku → zwykły ZUS.

❓ Czy można korzystać z Małego ZUS-u Plus przy pracy z jednym klientem?Tak. Liczba klientów nie ma znaczenia, o ile JDG jest realna, a nie jest to ukryty etat u byłego pracodawcy (wykonywanie tych samych czynności).

❓ Jak system działa dla Ukraińców-przedsiębiorców?Tak samo jak dla Polaków. Obywatelstwo nie ma znaczenia – liczy się JDG, rezydencja podatkowa i dochód.

Czy trzeba płacić podatek od składek ZUS?Nie. Zapłacony ZUS (społeczny) jest kosztem (lub odliczeniem od dochodu), więc pomniejsza podstawę opodatkowania PIT.

Czy Mały ZUS Plus wpływa na przyszłą emeryturę?Tak. Mniejsze składki = niższa podstawa emerytalna za ten okres (kapitał odkłada się wolniej).