Wakacje składkowe ZUS dla Ukraińców w Polsce – Jak legalnie otrzymać ?

Szczerze mówiąc, kiedy po raz pierwszy usłyszałem szumną nazwę „Wakacje od ZUS”, mój wewnętrzny sceptyk tylko się uśmiechnął. Ale jako przedsiębiorca nie mogłem przejść obojętnie obok możliwości zaoszczędzenia, więc postanowiłem zagłębić się w dokumenty i paragrafy. I wiecie co? Mój sceptycyzm zmienił się w pragmatyczne zainteresowanie. W tym artykule opowiem wszystko, co udało mi się ustalić: czy realnie da się pójść na wakacje, komu to przysługuje i czy gra jest warta świeczki, czy może darmowy ser bywa tylko w pułapce na myszy.

Istota ulgi: jeden miesiąc w roku państwo płaci składki za Ciebie

Kiedy po raz pierwszy zetknąłem się z tą zasadą, byłem ciekaw, czym różni się ona od zwykłych odroczeń czy ulg. W uproszczeniu mechanizm wygląda tak:

1. Prowadzisz działalność i płacisz składki ZUS jak zwykle.
2. W dowolnym miesiącu roku (w ramach jednego miesiąca) możesz złożyć wniosek o wakacje składkowe.
3. W tym miesiącu ZUS nie wymaga od Ciebie określonych składek – pokrywa je państwo.

Ale! Od razu sprawdziłem, co dokładnie wchodzi w zakres tej ulgi.

Dlaczego portfel i tak trzeba będzie otworzyć?

Kiedy dotarłem do tego momentu, stało się jasne, skąd bierze się główne rozczarowanie. Wielu słyszy „wakacje od ZUS” i automatycznie myśli, że w wybranym miesiącu nie trzeba będzie płacić absolutnie nic. W praktyce tak nie jest.

Dlaczego tak to działa? Ponieważ składka zdrowotna to oddzielny element systemu. Ona:

• nie jest świadczeniem społecznym w tym sensie;
• nie jest finansowana przez państwo w ramach wakacji;
• płacona jest zawsze, dopóki prowadzisz działalność.

Właśnie dlatego zawsze powtarzam: wakacje od ZUS to realna, ale częściowa ulga, a nie miesiąc całkowicie bez zobowiązań.

Czy wpływa to na emeryturę?

To pytanie słyszę niemal za każdym razem, gdy mowa o wakacjach składkowych, i jest ono w pełni logiczne. Krótka odpowiedź brzmi – nie, nie ma negatywnego wpływu.

Kiedy korzystasz z wakacji:

• składki społeczne uznaje się za opłacone;
• miesiąc wlicza się do stażu ubezpieczeniowego;
• nie powstaje „dziura” w historii emerytalnej.

Z punktu widzenia systemu wygląda to tak, jakby składki były opłacone w normalnym trybie – po prostu płatnikiem tymczasowo jest państwo, a nie Ty.

Właśnie na tym polega główna różnica między wakacjami a zawieszeniem działalności, nieopłaceniem składek czy długiem w ZUS.

Checklista: Komu przysługuje ten bonus, a komu nie?

W pewnym momencie po prostu zebrałem wszystkie warunki w jedną listę i spojrzałem na nie bez emocji i oczekiwań. Od razu staje się jasne, że wakacje od ZUS to nie jest uniwersalna ulga „dla wszystkich jak leci”, ale narzędzie z wyraźnie określonym kręgiem odbiorców.

Czy spółki mogą skorzystać z tej ulgi?

Krótko i szczerze – nie.

Specjalnie sprawdzałem ten punkt, bo jest tu sporo zamieszania. Wakacje od ZUS są przeznaczone dla osób fizycznych, które prowadzą biznes jako jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG).

Oznacza to, że:

• • spółka z o.o. – nie pasuje;
  • spółka komandytowa – nie pasuje;
  • spółka jawna – też nie pasuje.

Nawet jeśli w spółce jest jedna osoba, obroty są niewielkie i faktycznie „pracujesz sam”, z punktu widzenia systemu nie jest to już mikrobiznes osoby fizycznej, ale odrębny byt prawny.

Dlatego jeśli biznes prowadzony jest przez spółkę – wakacje od ZUS Cię nie dotyczą, i warto to zrozumieć z góry, żeby nie tracić czasu na wnioski.

Jaki limit przychodu musi mieć mikrobiznes?

Co uważa się za mikrobiznes przy wakacjach od ZUS? To jedno z najczęstszych zapytań w Google – i jednocześnie jedno z najbardziej błędnie rozumianych. Dlatego wyjaśnię to maksymalnie prosto, bez prawniczego bełkotu.

Co oficjalnie uważa się za mikrobiznes w Polsce

Z punktu widzenia polskiego systemu i zasad unijnych, mikroprzedsiębiorca to osoba, która:

• prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą (JDG);
• jest osobą fizyczną, a nie spółką;
• sama opłaca składki ZUS za siebie;
• nie przekracza ustalonego limitu obrotu.

Ważne: forma biznesu jest ważniejsza niż sama cyfra dochodu.

I tutaj od razu powiem coś, co zdejmuje 90% obaw. Dla zdecydowanej większości JDG ten limit w ogóle nie jest ograniczeniem. Widziałem przedsiębiorców z obrotem 200–500 tys. złotych, a nawet 1 mln złotych, którzy wątpili, czy mogą wziąć wakacje od ZUS. Mogą. Bez problemu.

Pułapka B2B: praca na rzecz byłego pracodawcy

To chyba najbardziej niebezpieczny moment w całym temacie wakacji od ZUS. I właśnie tutaj najczęściej widzę błędy: człowiek odchodzi z umowy o pracę, otwiera JDG, przechodzi na B2B – i wydaje się, że jest takim samym przedsiębiorcą jak wszyscy inni.

Ale dla wakacji od ZUS jest to krytycznie ważne. Ponieważ państwo patrzy nie na formę umowy, a na faktyczną kontynuację relacji pracowniczych.

Z punktu widzenia systemu wygląda to tak:

• wcześniej otrzymywałeś pensję;
• teraz wystawiasz fakturę;
• ale w istocie wykonujesz tę samą pracę, dla tego samego podmiotu.

Właśnie dlatego takie sytuacje są wyłączone z ulgi.

Ulga przeznaczona jest do wspierania realnego mikrobiznesu, a nie do zamiany umowy o pracę na B2B w celu optymalizacji składek. Ponieważ w przypadku kontroli ZUS będzie patrzył nie na deklaracje, a na realną treść relacji. I jeśli okaże się, że to zakamuflowany etat – ulgę po prostu anulują.

Ile realnie zostanie w kieszeni?

W pewnym momencie zrozumiałem, że omawianie wakacji od ZUS bez konkretnych liczb jest bez sensu. Dopóki nie policzysz, wydaje się, że korzyść jest „duża z definicji”. W praktyce wszystko zależy od tego, na jakim ZUS-ie jesteś. Przeanalizuję oba warianty oddzielnie.

Obliczenia dla Dużego ZUS (2025)

Standardowe składki miesięczne:

• Emerytalna: 1 088,76 zł
• Rentowa: 445,46 zł
• Chorobowa: 133,39 zł
• Wypadkowa: 89,01 zł
• Razem składki społeczne: 1 756,62 zł
• Składka zdrowotna: ~650–900 zł (zależy od dochodu/formy opodatkowania)

Co dzieje się podczas wakacji:

• Składki społeczne (1 756,62 zł) – płaci państwo.
• Składkę zdrowotną (~750 zł średnio) – płacisz Ty.

Oszczędność za 1 miesiąc wakacji: ~1 757 zł. W ciągu roku można wziąć 1 miesiąc wakacji (limit roczny) – w przyszłości przepisy mogą się zmieniać, ale na ten moment mówimy o jednym miesiącu.

Obliczenia dla Małego ZUS Plus (2025)

Weźmy średni przypadek: dochód za zeszły rok wynosił 80 000 zł, średniomiesięczny dochód – około 6 667 zł.

Standardowe składki przy Małym ZUS Plus: Podstawa wymiaru stanowi tu część dochodu.

• Składki społeczne: około 527 zł (dokładna kwota zależy od dochodu za rok poprzedni)
• Składka zdrowotna: ~500–650 zł (również zależy od dochodu)

Co dzieje się podczas wakacji:

• Składki społeczne (527 zł) – płaci państwo.
• Składkę zdrowotną (~575 zł) – płacisz Ty.

Oszczędność za 1 miesiąc wakacji: ~527 zł.

Porównanie w tabeli

Niuans podatkowy: jak Wakacje od ZUS wpływają na Twój PIT?

Kiedy po raz pierwszy liczyłem wakacje od ZUS, wszystko wyglądało świetnie: mniej składek → więcej pieniędzy zostaje. Ale potem usiadłem do PIT-u i tutaj pojawia się niuans, o którym często się zapomina.

Zasada jest prosta, ale ważna: składek ZUS, których nie zapłaciłeś z powodu wakacji, nie możesz odliczyć od dochodu (podstawy opodatkowania). A to oznacza jedno – podatek dochodowy będzie nieco wyższy.

Jak zawnioskować o wakacje od ZUS

Kiedy dotarłem do etapu składania wniosku, stało się jasne, że sama ulga jest prosta, ale moment złożenia wniosku jest przez wielu źle rozumiany. Przez to ludzie albo się spóźniają, albo wybierają niewłaściwy miesiąc i potem dziwią się odmowie.

Dlaczego wniosek trzeba złożyć w miesiącu poprzedzającym wakacje?

Wakacje od ZUS nie działają wstecz. Nie możesz najpierw „nie zapłacić”, a potem wyjaśnić, że to były wakacje.

Mechanika wygląda tak:

1. z góry deklarujesz, że chcesz skorzystać z ulgi;
2. ZUS sprawdza, czy spełniasz warunki;
3. dopiero po tym wybrany miesiąc staje się „wakacyjny”.

Właśnie dlatego wniosek składa się w miesiącu, który poprzedza miesiąc wakacji.

Instrukcja krok po kroku w systemie PUE ZUS / eZUS (gdzie klikać)

Tutaj wszystko jest dość wygodne i to jeden z niewielu momentów, gdzie system naprawdę działa normalnie.

Wniosek składa się online, przez PUE ZUS, w formie oddzielnego formularza o wakacje składkowe (RWS). Oficjalna platforma: https://www.zus.pl/pue

W praktyce wygląda to tak:

• wchodzisz na PUE ZUS;
• wybierasz odpowiedni typ wniosku (zakładka Płatnik);
• wskazujesz miesiąc, za który chcesz wziąć wakacje;
• potwierdzasz, że spełniasz warunki ulgi.

Żadnych papierowych wizyt i kolejek – wszystko robi się online.

Co zrobić z deklaracją DRA w miesiącu wakacji?

Tutaj ważne, by nie żywić złudzeń. ZUS nie zatwierdza wakacji automatycznie. Zanim da „zielone światło”, system sprawdza:

• formę biznesu (JDG, a nie spółka);
• czy nie ma zakazanej relacji B2B z byłym pracodawcą;
• czy płacisz składki jako przedsiębiorca za siebie;
• czy spełnione są warunki dotyczące dochodu i statusu mikrobiznesu.

Jeśli coś się nie zgadza – przychodzi odmowa, i to normalne. Lepiej otrzymać odmowę wcześniej, niż mieć potem problemy przy kontroli.

Limit 10 ubezpieczonych: kogo liczyć, a kogo nie?

Oprócz limitu przychodu, istnieje sztywne ograniczenie co do liczby osób. Możesz skorzystać z wakacji tylko wtedy, gdy w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku ubezpieczałeś maksymalnie 10 osób (wliczając siebie).

Przykład: Jeśli składasz wniosek w listopadzie, ZUS sprawdzi liczbę ubezpieczonych za październik.

Wyjątek dla wspólników Spółki Cywilnej

Wcześniej pisałem, że spółki nie mogą korzystać z ulgi. Jest to prawdą dla osób prawnych (z o.o., jawna). Ale istnieje ważny wyjątek dla Wspólników Spółki Cywilnej.

Ważny niuans przy składaniu: Wniosek należy składać ze swojego osobistego profilu płatnika na PUE ZUS, a nie z profilu spółki.

Limit pomocy De Minimis

Zwolnienie ze składek jest prawnie traktowane jako pomoc publiczna (pomoc de minimis). We wniosku zostaniesz o to zapytany.

Możesz skorzystać z wakacji tylko wtedy, jeśli nie wyczerpałeś swojego limitu pomocy publicznej (300 000 euro w ciągu ostatnich 3 lat). Dla większości mikroprzedsiębiorców to nie problem, ale jeśli otrzymywałeś duże dotacje z UE lub państwa, warto sprawdzić pozostały limit.

Jakie kody wpisać w deklaracji RCA?

W miesiącu wakacji Ty (lub Twoja księgowa) musicie złożyć deklarację ZUS RCA z odpowiednim kodem, aby system zrozumiał: za tę osobę płaci państwo.

Czy można wziąć wakacje, jeśli działalność jest zawieszona?

Tak, wniosek można złożyć nawet w trakcie zawieszenia działalności. Ale są dwa żelazne warunki, żeby ulga zadziałała:

1. W miesiącu wakacji działalność musi być wznowiona (aktywna).
2. W miesiącu PRZED złożeniem wniosku musiałeś podlegać ubezpieczeniom chociaż przez 1 dzień.

Przykład: Jeśli chcesz wakacje w grudniu, a składasz wniosek w listopadzie, to w październiku Twoja działalność musiała być aktywna chociaż jeden dzień. Jeśli cały październik firma „wisiała” – otrzymasz odmowę.

Częste pytania i obawy (FAQ)

Czy można wystawiać faktury i pracować w tym miesiącu?

Tak, można. I tutaj ważne, by od razu zdjąć niepotrzebne napięcie. Wakacje od ZUS nie oznaczają zawieszenia działalności. Nie idziesz „na urlop” w klasycznym sensie i nie masz obowiązku przerywać pracy.

Co jeśli zachoruję w miesiącu wakacji? Czy zapłacą L4?

Dobre pytanie i nie pojawia się bez przyczyny. Krótko: tak, zasiłek chorobowy jest wypłacany, jeśli masz do niego prawo (podlegałeś dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w miesiącu poprzedzającym wniosek).

Czy można podzielić wakacje na części?

Nie. I tutaj odpowiedź jest maksymalnie jednoznaczna. Wakacje od ZUS przysługują raz w roku i dokładnie na jeden pełny miesiąc kalendarzowy.